गृहनिर्माण संस्था मॉडेल उपविधी Maharashtra Co-op Housing Society Model Bye-laws (2014)
सर्व 174 उपविधींचा सोपा सारांश. पूर्ण मजकूर, 25 अर्ज नमुने, तक्रार मार्गदर्शन व 2026 पर्यंतचे बदल ॲपमध्ये.
पूर्ण कायदेशीर मजकूर, अर्ज नमुने व तक्रार मार्गदर्शनॲपमध्ये उघडा (Google लॉगिन, मोफत) →नेहमीचे प्रश्न
सोसायटी मेंटेनन्स किती व कसा घ्यावा?सदनिका (फ्लॅट) विकताना सोसायटीची NOC लागते का?सदनिका हस्तांतरण शुल्क व प्रीमियम किती घेता येतो?सोसायटी पार्किंगचे नियम काय आहेत?सोसायटीविरुद्ध तक्रार कुठे व कशी करावी?सोसायटीत नामनिर्देशन (Nomination) कसे करावे?नामनिर्देशन नसेल तर सदनिका वारसांना कशी मिळते?सदनिका भाड्याने देण्यासाठी सोसायटीची परवानगी लागते का?मेंटेनन्स थकबाकीवर सोसायटी किती व्याज लावू शकते?सिंकिंग फंड व दुरुस्ती निधी किती असावा?वार्षिक सर्वसाधारण सभा (AGM) कधी घ्यावी व नोटीस किती दिवस आधी द्यावी?सोसायटीची कागदपत्रे पाहण्याचा व प्रती मिळवण्याचा हक्क आहे का?सदनिकेत बदल (रिनोव्हेशन) करण्यासाठी परवानगी लागते का?सोसायटी सभासदाला किती दंड लावू शकते?इमारतीचे स्ट्रक्चरल ऑडिट किती वर्षांनी करावे?व्यवस्थापन समितीचा कार्यकाल किती व अविश्वास ठराव कसा आणावा?
विषयानुसार
पार्किंगसदनिका हस्तांतरण / विक्रीनामनिर्देशन / वारसमेंटेनन्स शुल्कदुरुस्ती / गळतीसिंकिंग व दुरुस्ती निधीभाड्याने देणेवार्षिक सभा (AGM)विशेष सभासमिती व निवडणूकथकबाकी व व्याजतक्रार कुठे करावीपुनर्विकासअभिहस्तांतरण (Conveyance)अतिक्रमण / सामायिक जागादंडऑडिटकागदपत्रे पाहणे / प्रतीसदनिकेत बदलसभासदत्व
प्रकरण I – प्रारंभिक Preliminary
प्रकरण II – व्याख्या Interpretations
प्रकरण III – कार्यक्षेत्र Area of Operation
प्रकरण IV – उद्दिष्टे Objects
प्रकरण V – संलग्नता Affiliation
प्रकरण VI – निधी, विनियोग व गुंतवणूक Funds, their Utilisation and Investment
7निधी उभारण्याचे मार्गWays of raising funds8अधिकृत भागभांडवलAuthorised share capital9भाग प्रमाणपत्र (Share Certificate)Share certificate10भाग प्रमाणपत्रावर शिक्का व सह्याSeal and signatures on share certificate11ठेवी व कर्ज मर्यादाDeposits and borrowing limit12राखीव निधी (Reserve Fund)Reserve Fund13दुरुस्ती-देखभाल निधी, मोठी दुरुस्ती निधी, सिंकिंग फंड व शिक्षण निधीRepairs, Major Repairs, Sinking and Education Funds14निधींचा विनियोग (वापर)Utilisation of funds15निधीची गुंतवणूकInvestment of funds
प्रकरण VII – सभासद, हक्क, नामनिर्देशन व हस्तांतरण Members, Rights, Nomination & Transfer
16सभासदांचे वर्गClasses of members17सभासदत्वासाठी पात्रताEligibility for membership18फर्म, कंपनी इत्यादींचे सभासदत्वMembership of firms and companies19सभासदत्वाच्या अटीConditions for membership20नाममात्र सभासद (भाडेकरू इ.)Nominal member (tenant etc.)21सभासदत्व अर्ज निकाली काढण्याची प्रक्रियाDisposal of membership applications22सभासदांचे हक्क व क्रियाशील सभासदRights of members and Active Member23कागदपत्रे पाहणे व प्रती मिळवणेInspection of records and copies24सदनिकेचा भोगवटाOccupation of flats25सहयोगी सभासदांच्या हक्कांवर मर्यादाRestrictions on associate members26नाममात्र सभासदाला हक्क नाहीतNominal member has no rights27सभासदाचा राजीनामाResignation by a member28सहयोगी / नाममात्र (कंपनी) सभासदाचा राजीनामाResignation by associate / company nominal member29पोटभाडेकरू / लायसन्सी नाममात्र सभासदाचा राजीनामाResignation by tenant nominal member30राजीनाम्यानंतर भाग व हितसंबंध संपादनAcquisition after resignation31नामनिर्देशन (Nomination)Nomination32नामनिर्देशनाची नोंदRecording of nomination33सभासदाच्या मृत्यूनंतर नामनिर्देशितीला हस्तांतरणTransfer to nominee on death34नामनिर्देशन नसल्यास वारसांना हस्तांतरणTransfer to heirs where no nomination35नामनिर्देशितीला मूल्य देणेPayment of value to nominee36वारसाला मूल्य देणेPayment of value to heirs37सदनिका / भाग हस्तांतरण (Transfer)Transfer of flat / shares38हस्तांतरण अर्जाचा निपटारा व मानीव सभासदत्वDisposal of transfer applications and deemed membership39हस्तांतरितीला सभासद हक्कRights of the transferee40सदनिकांची अदलाबदलExchange of flats41अदलाबदल अर्जाचा निपटाराDisposal of exchange applications42सदनिका भाड्याने देणे (Sub-letting / Leave & License)Sub-letting / leave and licence43सदनिका गहाण ठेवणेMortgage of flat
प्रकरण VIII – सभासदांच्या जबाबदाऱ्या व दायित्वे Responsibilities and Liabilities of Members
44सदनिकेची देखभालMaintenance of flat45सदनिकेत बदल / फेरफारAdditions and alterations46सदनिकेची तपासणी व दुरुस्तीInspection and repairs of flats47ज्वलनशील वस्तू साठा व उपद्रवStorage of combustibles and nuisance48सभासदाची हकालपट्टी (Expulsion)Expulsion of a member49हकालपट्टीची प्रक्रियाProcedure for expulsion50हकालपट्टी केव्हा लागूEffect of expulsion51हकालपट्टीनंतर सदनिका रिकामी करणेVacating after expulsion52हकालपट्टी झालेल्याला मूल्यValue to expelled member53पुनर्प्रवेशReadmission54सभासदत्व संपुष्टात येणेCessation of membership55सहयोगी सभासदत्व संपणेCessation of associate membership56कंपनीच्या नाममात्र सभासदाचे सभासदत्व संपणेCessation of company nominal member57भाडेकरू नाममात्र सभासदाचे सभासदत्व संपणेCessation of tenant nominal member58सभासदत्व संपल्याची नोंदRecording cessation59एकापेक्षा जास्त सदनिका धारणHolding more than one flat60सभासदाचे दायित्वLiability of a member61माजी / मृत सभासदाचे दायित्वLiability of past / deceased member62अर्ज निपटाऱ्याची सर्वसाधारण प्रक्रियाGeneral procedure for applications63भाग व हितसंबंधाचे मूल्य देण्याची प्रक्रियाProcedure for paying value of shares and interest
प्रकरण IX – संस्थेचे शुल्क (मेंटेनन्स) Levy of Charges of the Society
64संस्थेचे शुल्क (Maintenance Charges) - घटकComponents of Society charges65सेवा शुल्कात (Service Charges) काय येतेWhat service charges include66शुल्काचे सभासदनिहाय वाटप (कसे आकारावे)How charges are apportioned67संस्थेच्या खर्चाने करायच्या दुरुस्त्याRepairs at the Society's cost68बिल / मागणी नोटीसBills / demand notice69थकबाकी व वसुलीDefault and recovery70थकबाकीवरील व्याजInterest on arrears
प्रकरण X – संस्थेचे अधिकार, वाटप, ऑडिट व पार्किंग Incorporation, Duties and Powers of the Society
71संस्था - विधिसंस्थापित संस्थाSociety is a body corporate72संस्थेचा सामायिक शिक्काCommon seal73सभासदाच्या हिश्श्यावर संस्थेचा बोजाSociety's charge on member's interest74सदनिकेचे वाटपAllotment of flats75स्ट्रक्चरल ऑडिट, फायर ऑडिट व लिफ्ट तपासणीStructural audit, fire audit and lift inspection76सदनिकेचा ताबा देणेHanding over possession77पार्किंग नियमParking rules78पार्किंगची आखणीDemarcation of parking79पार्किंगसाठी पात्रताEligibility for parking80पार्किंग कमी असल्यास वाटपAllotment when parking is short81पार्किंगसाठी अर्जApplication for parking82पार्किंग शुल्कParking charges83दुचाकी / रिक्षा पार्किंगTwo-wheeler / rickshaw parking
प्रकरण XI – सर्वसाधारण सभा General Meetings
84पहिली सर्वसाधारण सभाFirst general meeting85पहिली सभा न बोलावल्यासFailure to hold first meeting86पहिल्या सभेची नोटीसNotice of first meeting87पहिल्या सभेचे कामकाजBusiness of first meeting88पहिल्या सभेचे इतिवृत्तMinutes of first meeting89मुख्य प्रवर्तकाकडून कागदपत्रे हस्तांतरणHandover of records by Chief Promoter90तात्पुरत्या समितीचे अधिकारPowers of provisional committee91तात्पुरत्या समितीचा कालावधीTerm of provisional committee92नव्या समितीकडे कार्यभारHandover to new committee93वार्षिक सर्वसाधारण सभा (AGM) - मुदतAnnual General Meeting – deadline94वार्षिक सभेचे कामकाजBusiness of the AGM95विशेष सर्वसाधारण सभाSpecial General Meeting96विशेष सभेच्या मागणीवर कार्यवाहीAction on requisition97सभेची तारीख व विषय ठरवणेFixing date and agenda98सभेची नोटीस मुदतNotice period for meetings99सर्वसाधारण सभेची गणपूर्ती (Quorum)Quorum for general meeting100गणपूर्ती नसल्यासIf there is no quorum101अपूर्ण कामकाजUnfinished business102सभेचे अध्यक्षपदPresiding over general meetings103प्रॉक्सी नाहीNo proxy104मतदानाचा हक्कVoting rights105एक सभासद - एक मतOne member, one vote106बहुमताने निर्णयDecision by majority107सर्वसाधारण सभेचे इतिवृत्तMinutes of general meeting108ठराव रद्द करण्यावर निर्बंधRestriction on rescinding resolutions
प्रकरण XII – व्यवस्थापन समिती Management of the Affairs of the Society
109सर्वसाधारण सभा - अंतिम अधिकारGeneral body is supreme110व्यवस्थापन समितीकडेManagement vests in Committee111समितीचे अधिकारPowers of the Committee112बँक खातेBank account113व्यवस्थापन समितीची सदस्य संख्या व गणपूर्तीCommittee strength and quorum114समितीची निवडणूकCommittee elections115अधिकाऱ्यांचे हितसंबंधInterest of officers116समिती सदस्यत्वासाठी अपात्रताDisqualifications for committee117समिती गठित झाल्याचे मानणेConstitution of committee118समिती सदस्यत्व संपणेCessation of committee membership119हितसंबंध असलेल्या विषयावर उपस्थिती नाहीNo participation where interested120समितीचा कार्यकालTerm of the Committee121नव्या समितीची पहिली सभाFirst meeting of new Committee122नोंदींचे ठिकाणPlace of records123कार्यभार हस्तांतरणHandover of charge124पदाधिकारी निवड व अविश्वास ठरावOffice bearers and no-confidence125समिती सभेचे ठिकाण व गणपूर्तीCommittee meeting place and quorum126समिती सभा - किमान महिन्यातून एकदाCommittee meets at least monthly127समितीतील रिक्त जागाCasual vacancies128स्वीकृत सदस्यांचा कार्यकालTerm of co-opted members129समिती सदस्याचा राजीनामाResignation of committee member130पदाधिकाऱ्यांचा राजीनामाResignation of office bearers131समिती सभेची नोटीसNotice of committee meetings132समिती सभेचे अध्यक्षपदPresiding over committee meetings133समितीत मतदानVoting in Committee134समितीची विशेष सभाSpecial committee meeting135समिती सभेचे इतिवृत्तMinutes of committee meetings136समितीची सामूहिक जबाबदारीCollective responsibility137व्यवस्थापन समितीचे अधिकार व कर्तव्येPowers and duties of the Committee138अध्यक्षांचे अधिकारPowers of the Chairman139सचिवांची कर्तव्येDuties of the Secretary
प्रकरण XIII – हिशेब पुस्तके व नोंदवह्या Maintenance of Account Books and Registers
140ठेवायच्या हिशेब पुस्तके व नोंदवह्याBooks and registers to be kept141ठेवायच्या फायलीFiles to be maintained142नोंदी अद्ययावत ठेवण्याची जबाबदारीResponsibility for records143हातातील रोख मर्यादाCash in hand limit144चेकने पेमेंटPayment by cheque145वार्षिक हिशेब व विवरणपत्रAnnual accounts and return146कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा ठेवSecurity from employees
प्रकरण XIV – नफ्याचा विनियोग Appropriation of Profits
प्रकरण XV – वसूल न होणारी येणी निर्लेखन Write off of Irrecoverable Dues
प्रकरण XVI – लेखापरीक्षण (ऑडिट) Audit of Accounts
प्रकरण XVII – अभिहस्तांतरण, दुरुस्ती व देखभाल Conveyance / Deemed Conveyance, Repairs and Maintenance
153अभिहस्तांतरण / मानीव अभिहस्तांतरणConveyance / deemed conveyance154मालमत्तेची देखभाल व पुनर्विकास - समितीची जबाबदारीMaintenance and redevelopment – Committee's duty155मालमत्तेची तपासणीInspection of property156दुरुस्ती खर्च मर्यादा, निविदा व आर्किटेक्टRepair spending limits, tenders and architect157दुरुस्ती / पुनर्विकासाचे काम करवून घेणेExecution of repair / redevelopment work158संस्थेच्या व सभासदांच्या खर्चाने दुरुस्त्याRepairs at Society's and members' cost159विमा, आपत्ती व्यवस्थापन, बालकामगार व विधवांचे संरक्षणInsurance, disaster plan, child labour and widows160झाडे तोडण्यास मनाईNo cutting of trees
प्रकरण XVIII – इतर बाबी Other Miscellaneous Matters
161नोटीस देण्याच्या पद्धतीModes of giving notice162हिशेबाचे वर्षAccounting year163नोटीस बोर्डNotice board164उपविधी उल्लंघनासाठी दंडPenalties for breach of bye-laws165उपविधी दुरुस्तीAmendment of bye-laws166लिफ्ट व सोलर हीटर वापराचे नियमनRegulation of lifts and solar heaters167आवारात खेळGames in the compound168सामायिक जागा, अतिक्रमण व वापरबदलCommon areas, encroachment and change of use169गच्ची / मोकळ्या जागेचा तात्पुरता वापर, जाहिरात फलक व सोलरTemporary use of terrace, hoardings and solar170कागदपत्रांच्या प्रतींचे शुल्कFees for copies of documents